zondag 26 juli 2015

De PSA-waarde in het bloed

Het meten van de PSA-waarde in het bloed is een gangbare methode voor de vroegtijdige herkenning van prostaatkanker. Bij opsporing van de tumor in een vroeg stadium, is immers nog complete genezing mogelijk.

PSA-waarde



Hoe zinvol is PSA-meting?


Door het meten van de PSA-waarde kan prostaatkanker in een zo vroeg mogelijk stadium worden ontdekt. Maar het nut van zo’n PSA-meting staat tegenwoordig ook vaak ter discussie: bij veel oudere mannen (sommige onderzoeken hebben het zelfs over 80 procent), is kanker in de prostaat aantoonbaar, maar het bezorgt hen geen problemen en ze zullen er niet aan sterven. Critici zijn daarom van mening dat PSA-meting gepaard gaat met veel onnodige biopten (het wegnemen van verdacht weefsel voor nader onderzoek) en prostaatbehandelingen.

Hoe verkrijgt men een meer nauwkeurige diagnose?

Tegenwoordig is het de kunst om de gevallen te herkennen waarbij de kanker zich niet slechts passief in de klier bevindt, maar waarbij zich die naar overige delen van het lichaam uitbreidt. En die nuancering kan men met een gewone PSA-meting helaas niet realiseren. Diverse aanvullende parameters (zoals de PSA-dichtheid, leeftijdspecifieke referentiewaarden en de PSA verdubbelingstijd),  kunnen helpen om een nauwkeuriger diagnose en een meer zinvolle interpretatie van PSA-waarden mogelijk te maken.


Wat is eigenlijk PSA?

Gevormd wordt het prostaatspecifiek antigeen (PSA) door bepaalde cellen in de prostaat. Het eiwit bevindt zich in de uiterst dunne, melkachtige prostaatvloeistof, die tijdens de zaadlozing wordt toegevoegd aan het sperma.

Ook in het bloed is het eiwit PSA aantoonbaar, zij het in een concentratie die aanzienlijk lager is dan in de zaadvloeistof. Maken kwaadaardige cellen eenmaal hun opwachting in de prostaat, dan zorgen die vaak voor een verhoogde aanmaak van het eiwit. Daarom speelt de PSA-meting zo'n belangrijke rol in de vroegtijdige opsporing en nazorg van prostaatkanker.


Wanneer stijgt de PSA-waarde?


Er zijn meerdere omstandigheden die ertoe kunnen leiden dat de concentratie van PSA in het bloedserum verhoogd is. Daartoe behoren ziekteprocessen zoals prostaatkanker of een ontsteking van de klier, maar ook een natuurlijke vergroting van de prostaat op latere leeftijd. Sommige onderzoekstechnieken (zoals het wegnemen van een weefselproef  uit de prostaat) of sporten zoals paardrijden en fietsen kunnen het PSA-niveau korte tijd verhogen. Buiten de klier ontstaat PSA als een kanker van de prostaat metastasen (uitzaaiingen) heeft teweeggebracht.


Welke PSA-waarden zijn normaal?


Normale waarden voor PSA bestaan er eigenlijk niet omdat het niveau ervan in het bloed niet alleen van leeftijd, maar ook van veel andere factoren afhangt. Wel bestaan er aan leeftijd gerelateerde referentiewaarden. Zo zou de PSA-waarde in de leeftijdsklasse van 40 tot 50 jaar niet meer dan 2,5 ng/ ml moeten bedragen. Als grenswaarde die verder onderzoek noodzakelijk maakt, geldt momenteel 4 ng/ml waarbij echter de leeftijd van de patiënt een belangrijke rol speelt en moet worden meegewogen in de evaluatie van het testresultaat. Ook is het belangrijk te weten dat waarden daaronder geenszins kanker uitsluiten. Naast de absolute waarde van PSA is ook de mate van stijging tussen opeenvolgende metingen belangrijk.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen